Το πλήρες κείμενο της αγόρευσής μου #Συνταγμα #8η_Ενότητα

Το πλήρες κείμενο της αγόρευσής μου #Συνταγμα #8η_Ενότητα

Ενότητα 8η

Εισήγηση Ανδρέα Λοβέρδου,

Γενικού Εισηγητή του Κινήματος Αλλαγής

στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος

23 Οκτωβρίου 2019

Άρθρο 32 §4 §5

 

Συζητώντας πρόταση αναθεώρησης των άρθρων 32 και επ. του Συντάγματος – γιατί σε αυτά θα επικεντρωθεί η εισήγησή μου ως Γενικού Εισηγητή του Κινήματος Αλλαγής με βάση την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ και για ενδεχόμενη άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, θέτουμε κακώς-κακίστως επί τάπητος το θέμα της σύγχρονης μορφής του πολιτεύματος της προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας με την εκλογικευμένη του μορφή.

Πρέπει ωστόσο εξαρχής να σημειωθεί και να τονιστεί ότι όσοι προτείνουν την άμεση εκλογή του ΠτΔ, επιδιώκουν να εμφανιστούν σαν «φίλοι του λαού» και των λαϊκών συμμετοχικών διαδικασιών και να προσποιηθούν ότι τάχα έχουν περιβληθεί το μανδύα της δημοκρατικότητας. Επί της ουσίας, όμως, προτείνουν μία δημοκρατική οπισθοδρόμηση.

Ξεκινώ από τη διατύπωση της θεμελιώδους σκέψης για την οργάνωση της σύνταξης της πολιτείας, πως τη Δημοκρατική Αρχή, ως μείζονα αρχή του πολιτεύματός μας, πρέπει να την στηρίζει η αρχή της αποτελεσματικότητας της εκτελεστικής και της νομοθετικής λειτουργίας. Η οποία αρχή της αποτελεσματικότητας πλήττεται πρωτίστως από την κυβερνητική αστάθεια. Και όταν αυτή η αστάθεια επικρατεί, τότε με θλιβερά ιστορικά παραδείγματα έχει αποδειχθεί, πως οι πολίτες παρασύρονται από τη δημαγωγία σε βάρος της ίδιας της Δημοκρατίας.

Η δικέφαλη εκτελεστική εξουσία αποτέλεσε έναν από τους βασικούς θεσμικούς παράγοντες πρόκλησης κυβερνητικής αστάθειας, σε συνδυασμό και με τα συστήματα της απλούστατης αναλογικής. Η Γαλλία της 4ης Δημοκρατίας, η Γερμανία της Βαϊμάρης, η Ιταλία, η Ρουμανία, η Αυστρία, η Ισπανία, η Γιουγκοσλαβία, η Λιθουανία, η Λεττονία και άλλες χώρες υπέφεραν από το γεγονός, πως οι κυβερνήσεις τους έπεφταν η μία πίσω από την άλλη μετά από παραμονή ημερών, εβδομάδων ή λίγων μηνών στα καθήκοντά τους. Κυρίως κατά το μεσοπόλεμο, ή πριν από αυτόν αλλά και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην Ελλάδα τη δεκαετία 1926-1935 δέκα διαδοχικές κυβερνήσεις είχαν μέσο όρο παραμονής στη διακυβέρνησή του τόπου επτά μόλις μήνες!!! (Κυβερνήσεις: Aθανασίου Ευταξία, Γεωργίου Κονδύλη, Αλέξανδρου Ζαΐμη, Ελευθερίου Βενιζέλου, Αλέξανδρου Παπαναστασίου, Ελευθερίου Βενιζέλου, Παναγή Τσαλδάρη, Ελευθερίου Βενιζέλου, Αλέξανδρου Οθωναίου, Παναγή Τσαλδάρη).Ο εξορθολογισμός λοιπόν του πολιτεύματος που κατανοείται ως διαμόρφωση συνθηκών αποτελεσματικής λειτουργίας του, προέκυψε μέσα από τον περιορισμό της απόλυτης αναλογικότητας των εκλογικών συστημάτων, μέσα από την καθιέρωση δυσκολότερων θεσμικών προϋποθέσεων για την πτώση μιας κυβέρνησης, π.χ. με την απαίτηση της απόλυτης πλειοψηφίας για την υιοθέτηση πρότασης μομφής και, τέλος, μέσω του περιορισμού του αρχηγού του Κράτους σε ρυθμιστικά καθήκοντα, είτε αυτός είναι αιρετός είτε κληρονομικός. Και ο περιορισμός του αρχηγού του κράτους σε ρυθμιστικά καθήκοντα έγινε με τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων του, αλλά και με την υιοθέτηση της έμμεσης εκλογής του (πλην των περιπτώσεων της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας και της Αυστρίας, όπου προβλέπεται η άμεση εκλογή, αλλά και αυτή εναρμονίστηκε με τον αμιγώς κοινοβουλευτικό χαρακτήρα του πολιτεύματος, διότι οι Πρόεδροι της Δημοκρατίας περιορίστηκαν εδώ και δεκαετίες σε απολύτως ρυθμιστικά καθήκοντα).

Εμείς στην Ελλάδα βιώσαμε τον εθνικό διχασμό, αναπαραγωγή του οποίου επιχειρήθηκε και στα χρόνια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης. Ο διχασμός είναι η ευκολία για κάποιους μέσα στη δυσκολία και ο τρόπος να αποκτήσουν εκλογικά οφέλη. Ολέθριο σφάλμα θα ήταν, λοιπόν, η άμεση εκλογή του ΠτΔ. Ακόμη και αν του αφαιρούσαμε τις περιορισμένες αρμοδιότητες που έχει σήμερα, η άμεση εκλογή ενός μονοπρόσωπου οργάνου εξ αντικειμένου θα το έθετε στην κορυφή της ιεραρχίας των οργάνων του Κράτους, διότι θα το εξόπλιζε με μεγάλη πολιτική ισχύ. Και η πολιτική κρίση θα ήταν έτσι ένα καθημερινό ενδεχόμενο, η δε μετατροπή της σε πολιτειακή κρίση θα ήταν συχνή!!!

Επιτρέψτε μου να φρεσκάρω τη μνήμη σας και να σας υπενθυμίσω τις μεταλλάξεις της παρελθούσας πλειοψηφίας πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Α.Τσίπρας 14.11.2018, Βουλή, συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος: «Αναζητούμε συναινέσεις σε θέσεις και προτάσεις που θεωρούμε αναγκαίες για τους σκοπούς που θέλουμε να υπηρετήσουμε. Εκτιμώ ότι υπάρχουν αρκετοί σε αυτό το Κοινοβούλιο που τους μοιράζονται. Εκτιμώ ότι είναι αρκετοί εκείνοι που συμφωνούν στην ανάγκη μιας νέας αρχιτεκτονικής του πολιτεύματος που προτείνουμε σήμερα. Στην ανάγκη για ενίσχυση της πολιτικής σταθερότητας του Κοινοβουλίου και των κυβερνήσεων με την εποικοδομητική ψήφο δυσπιστίας αλλά και τον ταυτόχρονο εσωτερικό εξισορροπητικό μηχανισμό του αναλογικού εκλογικού συστήματος, αλλά και στην ανάγκη να αποσυνδεθεί η διαδικασία εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την πρόωρη διάλυση της Βουλής».

Α.Τσίπρας 7.12.2014, Βουλή, συζήτηση για Προϋπολογισμό: «Ασχέτως εάν εσείς επιτίθεσθε μονίμως στο ΣΥΡΙΖΑ, θέλω να σας θυμίσω ότι όλα τα κόμματα της δημοκρατικής αντιπολίτευσης έχουν – πολλά από αυτά με συνεδριακές αποφάσεις καταλήξει συλλογικά, στη συλλογική τους θέση – ότι αυτή η Βουλή είναι απονομιμοποιημένη και δεν πρέπει να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Όσοι, λοιπόν, απορρίπτουν σήμερα τον προϋπολογισμό , πρακτικά ζητούν άλλη πολιτική και προφανώς εξ όσων εγώ καταλαβαίνω από άλλη Κυβέρνηση. Εξ όσων εγώ γνωρίζω στις δημοκρατίες αυτό σημαίνει εκλογές. Άρα, το «όχι» στον προϋπολογισμό σήμερα ισοδυναμεί με «όχι» στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αύριο. Ένα «όχι» σήμερα που θα γίνει «ναι» αύριο –καθαρές κουβέντες- δεν δικαιολογείται παρά μόνο ως αποτέλεσμα μεθοδεύσεων και ας πάρει ο καθένας και η κάθε μία την ευθύνη του απέναντι στον ελληνικό λαό».

Στις μεταστροφές των απόψεων του πρώην Πρωθυπουργού είμαστε συνηθισμένοι γιατί τέτοια ήταν όλη η πορεία του Αλέξη Τσίπρα. Το όχι που έγινε ναι, τα μνημόνια που σκίστηκαν για να υπογραφούν καινούργια, κοκ, είναι καταχωρημένα στη μνήμη μας. Οι όροι της συνταγματικής αναθεώρησης, λοιπόν υπαγορεύτηκαν από πολιτικές σκοπιμότητες και συγκυριακούς τακτικισμούς. Ο πρώην Πρωθυπουργός διαμόρφωσε τις προτάσεις της τότε κυβερνητικής πλειοψηφίας για μείζονα ζητήματα λειτουργίας του πολιτεύματος με βάση το τί εξυπηρετούσε τα προσωπικά του συμφέροντα στην εκάστοτε χρονική στιγμή. Κι εδώ η προσφυγή στο λαό χρησιμοποιήθηκε ως δήθεν αριστερή παραλλαγή, από κοινού με τη σχέση Εκκλησίας και Κράτους και το άρθρο 16. Μια τελευταία παρατήρηση ως προς την πρόταση άμεσης εκλογής προέδρου της Δημοκρατίας. Όπως γνωρίζετε η εκλογή του προέδρου γίνεται χωρίς λόγια. Διότι ο σχετικός λόγος σε προεκλογική φάση, θα είναι κατ΄ανάγκην πολιτικός. Άμεση εκλογή, όμως, δίχως λόγια είναι αδιανόητη.

Κι ενώ η απελθούσα πλειοψηφία έκανε επί της ουσίας το ένα λάθος πίσω από το άλλο, ήρθε η ώρα των ψηφοφοριών στην προτείνουσα Βουλή, όπου μετέφερε τα λάθη της και στην παρούσα, αναθεωρητική Βουλή. Έδωσε τη δυνατότητα στη Νέα Δημοκρατία, στη νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, να αναθεωρήσει το άρθρο 32 όπως εκείνη επιθυμεί, απαλείφοντας από τη νέα συνταγματική διάταξη κάθε ρύθμιση που θα προϋπέθετε τη συναίνεση κοινοβουλευτικών δυνάμεων, περισσότερων της μίας. Όπως όλοι γνωρίζουμε, εν τέλει η Νέα Δημοκρατία προτείνει εκλογή Προέδρου με σχετική πλειοψηφία, δηλαδή και με λιγότερους από 151 βουλευτές. Πραγματικά λανθασμένη επιλογή. Η Νέα Δημοκρατία οδηγεί την αναθεώρηση, μετά την οιονεί «άδεια» που της έδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ, στο άλλο άκρο. Από τις δυσχερείς θεσμικές προϋποθέσεις στις απολύτως απλές και άνετες για την εκάστοτε πλειοψηφία της Βουλής, αλλά δυσχερείς για την εξυπηρέτηση της ανάγκης, να είναι το πρόσωπο του Προέδρου, πρόσωπο στο οποίο συγκεντρώνονται ευρύτερες πλειοψηφίες, δηλαδή πρόσωπο εξοπλισμένο με τη συναίνεση του πολιτικού συστήματος. Καταψηφίζουμε, προφανώς, την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας. Και οφείλουμε να θυμίσουμε, πως η Νέα Δημοκρατία πρότεινε και εκείνη αρχικώς άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας και αναδιπλώθηκε ξαφνικά στην Ολομέλεια της προτείνουσας Βουλής, το 2018.

Εμείς προτείνουμε την απάλειψη της διάλυσης της Βουλής και την προκήρυξη εκλογών, δηλαδή την απάλειψη της παρ. 4 του άρθρου 32 και του συναφούς 41§5, όπου ορίζεται η άμεση διάλυση της Βουλής στην περίπτωση του άρθρου 32§4. Αντί αυτής της ρύθμισης προτείνουμε την εκλογή του ΠτΔ από την ίδια τη Βουλή μετά από ένα χρόνο επιμήκυνσης της θητείας του εν ενεργεία Προέδρου, την επανάληψη της ψηφοφορίας και αν δεν επιτευχθούν τα 3/5, την εκλογή Προέδρου με 151 ψήφους.

Προσέξτε τώρα μια ανακολουθία. Με ευθύνη της προηγούμενης πλειοψηφίας δεν συμπεριελήφθη στην αναθεώρηση του άρθρου 41§5, που αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στο άρθρο 32§4, δηλαδή στην καταργούμενη πρόβλεψη για τη διάλυση της Βουλής επί μη εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. Συνεπώς, θα έχουμε μετά την αναθεώρηση συνταγματική διάταξη δίχως ρυθμιστικό περιεχόμενο. Εμείς, όμως, είχαμε προτείνει την απάλειψη του 41§5 Σ., αφού καταργούσαμε την διάλυση της Βουλής επί μη εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας.

Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή μου για την αναθεώρηση του άρθρου 32 §4, §5 δεν είναι δυνατόν να μην επαναλάβω, πως το πολιτικό μας σύστημα αποδείχτηκε κατώτερο των προθέσεων του αναθεωρητικού νομοθέτη, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στο άρθρο 32 §4, §5. Η βούληση του αναθεωρητικού νομοθέτη ήταν να αναδεικνύεται Πρόεδρος με ευρύτατες, άρα συναινετικές, πλειοψηφίες από τη Βουλή. Μόνο το 1996 με την πρωτοβουλία Α. Παπανδρέου και Α.Σαμαρά το πολιτικό μας σύστημα ανταποκρίθηκε στο νόημα των συνταγματικών διατάξεων. Και στη συνέχεια με τη στάση Κ.Σημίτη και Κ.Καραμανλή, αλλά και Κ.Καραμανλή και Γ.Παπανδρέου φάνηκε να διαμορφώνεται μια σταθερή πρακτική, που οδήγησε στη μη κατάργηση της διάλυσης της Βουλής ως οιονεί κύρωση για την μη εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας το 2001, όταν αναθεωρήθηκε το Σύνταγμα. Δυστυχώς, όμως, η πρακτική αυτή διακόπηκε. Το 2009, εμμέσως, αλλά κυρίως το 2015. Έτσι, και πάλι για να λύσουμε ένα πρόβλημα που προκαλεί το ίδιο το πολιτικό σύστημα, οι ίδιες οι πολιτικές ελίτ, οδηγούμαστε στη σημερινή αναθεώρηση, σπαταλώντας έτσι 10 ολόκληρα χρόνια, προκειμένου να ξανάρθει στην Ελλάδα η δυνατότητα να αναθεΩΡΉΣΕΙ του Συντάγματος εκεί που πράγματι πονά, δηλαδή στα θέματα της Διοίκησης και της Δικαιοσύνης.